Artykuł
Analiza rentowności firmy: ROS, ROE i ROA to za mało, potrzebny jest rachunek segmentowy
Wskaźniki rentowności z rachunku wyników mówią, ile firma zarabia średnio. Nie mówią, który klient, produkt albo dział zarabia, a który zjada zysk pozostałych. Na przykładzie spółki wzorcowej pokazuję oba poziomy: wskaźniki dla całej firmy z rozkładem DuPonta i rachunek marży na pokryciu dla trzech segmentów.
Autor: Tomasz FordymackiOpublikowano:
Piętro pierwsze: ROS, ROA, ROE i rozkład DuPonta
| Wskaźnik | Wzór | Spółka wzorcowa | Sektor |
|---|---|---|---|
| ROS (marża netto) | zysk netto ÷ przychody | 6,0 % | 4,2 % |
| Rotacja aktywów | przychody ÷ aktywa | 1,52 | 1,55 |
| ROA | ROS × rotacja aktywów | 9,1 % | 5,5 % |
| Dźwignia | aktywa ÷ kapitał własny | 2,45 | brak danych |
| ROE | ROA × dźwignia | 22,4 % | 14,0 % |
ROE 22,4 % wygląda znakomicie, ale rozkład pokazuje, skąd się bierze: z marży wyższej od sektora, nie z rotacji (1,52 wobec 1,55) i w dużej części z dźwigni. Aktywa są prawie dwa i pół raza większe od kapitału własnego, bo wzrost finansują zobowiązania. Taka firma zarabia dobrze, ale ten sam wynik przy szybszym spływie należności wymagałby mniej kapitału i dawałby wyższe ROA.
Piętro drugie: rachunek segmentowy
| mln zł | Segment A | Segment B | Segment C | Razem |
|---|---|---|---|---|
| Przychody | 14,0 | 11,2 | 6,4 | 31,6 |
| Marża na pokryciu I | 4,2 | 2,8 | 1,3 | 8,3 |
| w % przychodów | 30 % | 25 % | 20 % | 26 % |
| Koszty stałe segmentu | 1,4 | 1,2 | 1,6 | 4,2 |
| Marża na pokryciu II | 2,8 | 1,6 | −0,3 | 4,1 |
| Koszty wspólne | – | – | – | 0,7 |
| EBITDA | – | – | – | 3,4 |
Na poziomie całej firmy wszystko się zgadza: EBITDA 3,4 mln zł, marża 10,8 %. Rachunek segmentowy pokazuje, że segment C nie pokrywa nawet własnych kosztów stałych: marża II rzędu wynosi minus 0,3 mln zł. Segmenty A i B zarabiają 4,4 mln zł, z czego 0,3 mln zł finansuje stratę C. Koszty wspólne (zarząd, księgowość, biuro) zostają pod kreską, bo nie znikną po zamknięciu żadnego segmentu: rozłożenie ich „narzutem” zrobiłoby z B segment deficytowy i podsunęło złą decyzję.
Co zrobić z segmentem poniżej zera
- Sprawdź, które koszty stałe segmentu naprawdę znikną po jego zamknięciu. Jeśli 1,6 mln zł to w połowie ludzie, których przeniesiesz do A, oszczędność jest mniejsza niż strata.
- Policz próg rentowności segmentu: przy marży I rzędu 20 % segment C potrzebuje 8,0 mln zł przychodu, żeby pokryć swoje 1,6 mln zł kosztów stałych. Brakuje mu 1,6 mln zł sprzedaży.
- Sprawdź ceny i warunki: segment z najniższą marżą często ma też najdłuższe terminy płatności, więc kosztuje dwa razy, w wyniku i w gotówce.
- Dopiero na końcu rozważ wygaszenie, z planem na koszty, które zostaną.
Najczęstsze pytania
Jakie są wskaźniki rentowności firmy?
Podstawowe to marża EBITDA, ROS (marża netto), ROA (rentowność aktywów) i ROE (rentowność kapitału własnego). W analizie zarządczej dochodzą marża na pokryciu I i II rzędu dla segmentów: klientów, produktów, działów albo projektów.
Czym jest marża na pokryciu?
Marża na pokryciu I rzędu to przychody minus koszty zmienne: kwota, która zostaje na pokrycie kosztów stałych i zysk. Marża II rzędu odejmuje dodatkowo koszty stałe przypisane wprost do segmentu (ludzie, sprzęt, marketing tego segmentu). Koszty wspólne całej firmy odejmuje się dopiero na poziomie całości.
Jak często robić analizę rentowności?
Wskaźniki dla całej firmy raz na kwartał wystarczą. Rachunek segmentowy najlepiej co miesiąc w raporcie zarządczym, bo zmiany cen, kursów i składu klientów przesuwają marżę segmentu szybciej, niż widać to w rocznym sprawozdaniu.
Porozmawiajmy o Twojej sytuacji
Napisz kilka zdań o firmie i problemie. Odpowiadam w ciągu doby roboczej, a pierwsza rozmowa nic nie kosztuje.
Napisz do mnie